คลังข้อมูลดิจิทัลมรดกทางวัฒนธรรมโคราช ของ สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ฐานข้อมูลแหล่งศิลปกรรม นครราชสีมา

Close

เชื่อมต่อกับฐานข้อมูลสำเร็จ

ข้อมูลมรดกวัฒนธรรม

ภาพประกอบ
ลำดับที่ 4
รายละเอียดภาพ : คำอธิบายภาพ ที่ 1


รายละเอียดภาพ :

ชื่อมรดกวัฒนธรรม

ประตูพลล้าน

ประเภทมรดกวัฒนธรรม

มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องได้

หนึ่งในสี่ประตูเมืองโคราชโบราณที่ยังคงหลงเหลืออยู่ เป็นประตูทางทิศตะวันออก ที่มาชื่อ "ประตูพลล้าน" ประตูเมืองนครราชสีมา ทางทิศตะวันออก ชาวเมืองเรียกประตูนี้ว่า "ประตูตะวันออก" หรือ "ประตูทุ่งสว่าง" แต่เดิม ทิศนี้มีบึงใหญ่ที่เรียกว่า "ทุ่งทะเลหญ้า" (หัวทะเล) มีพื้นที่กว้างไม่น้อยกว่า 10 ตารางกิโลเมตร ส่วนกลางเป็นบึงใหญ่ และมีพื้นที่สำหรับเลี้ยงสัตว์พาหนะ ซึ่งเป็นที่ตั้งของ "วัดทุ่งสว่าง" สำหรับชื่อประตู "พลล้าน" นั้น นัยว่าเพื่อเป็นการข่มขวัญข้าศึก ที่ถึงจะยกทัพมาสักล้าน ก็ยังต่อสู้ได้ ในสมัยก่อน เมืองโคราชได้ช่วยกองทัพหลวงทำศึกสงครามบ่อยครั้ง ยามที่จะไปทำศึกสงครามทางเขมร จะยกทัพออกจากเมืองทางประตูตะวันออก หรือ ประตูพลล้าน ชื่อประตูจึงมีอีกความหมาย เพื่อให้ไพร่พลมีจิตใจฮึกเหิม และข่มขวัญศัตรูด้วยว่า "เมืองโคราชยกกองทัพไพร่พล มากันเป็นล้าน" เมื่อปี พ.ศ.2435 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ถนนจากหลักเมือง ถึงประตูพลล้าน แต่เดิมตั้งชื่อว่า "ถนนพลล้าน" ต่อมาราวปี พ.ศ.2440 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น "ถนนจอมพล" ตามตำแหน่งจอมพล(คนแรกของสยาม) หมายถึง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ในฐานะพระมหากษัตริย์ ผู้เป็นจอมทัพ ซึ่งมีความหมายสอดคล้องกับชื่อถนนพลล้าน(เดิม) และประตูพลล้าน ในเรื่องการทำศึกสงครามว่า "พระมหากษัตริย์ ผู้เป็นจอมทัพ(จอมพล) ยกทัพออกไปทำศึกสงครามทางประตูพลล้าน" . ข้อมูลอ้างอิง - วิกิพีเดีย (ประตูเมืองนครราชสีมา) - กรมหมื่นสรรพสิทธิประสงค์ ทรงจัดราชการ ณ เมืองนครราชสีมา ร.ศ.๑๑๐ - ๑๑๑ (พ.ศ.2434 - 2435) - รายงานข้าหลวงเทศาภิบาล มณฑลนครราชสีห์มา 1 ตุลาคม ร.ศ.๑๑๘ (พ.ศ.2442) - ราชกิจจานุเบกษา พระราชบัญญัติ จัดการกรมยุทธนาธิการ วันที่ ๔ พฤษภาคม ร.ศ.๑๐๙ (พ.ศ.2433) - การวิเคราะห์ความหมาย ถนนจอมพล และประตูพลล้าน โดย เงียบ จน แสบแก้วหู
อ.เมืองนครราชสีมา

2025-04-27

" ร่วมรักษามรดกวัฒนธรรมโคราช "

โดย สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

สนับสนุนโดย

สถาบันวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา